GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SSİ115B | Tehlikeli ve Yanıcı Maddeler | Zorunlu Ders | 1 | 1 | 3,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
[DersinAmaci]
Bu ders; Sivil Savunma ve İtfaiyecilik öğrencilerine tehlikeli kimyasalların özelliklerini tanıtmayı, uluslararası etiket ve güvenlik formlarını (ADR, GHS, NFPA, SDS) analiz etme yetkinliği kazandırmayı amaçlar.Öğrenciler ayrıca endüstriyel yangın ve patlamalarda (BLEVE, Boilover vb.) meteorolojiye göre güvenli müdahale zonlarını (sıcak, ılık, soğuk) belirlemeyi, uygun koruyucu donanım (KKD) ve söndürücü ajanları seçerek taktik müdahale ile dekontaminasyon süreçlerini yönetmeyi öğrenir.
Dersi Veren Öğretim GörevlisiGörevlileri
Öğr. Gör. İsrafil ERTÜRK
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Tehlikeli kimyasalların temel fiziksel/kimyasal parametrelerini (parlama noktası, kaynama noktası, LEL/UEL, buhar yoğunluğu, pH vb.) tanımlar ve ADR/BM (UN) 9 tehlike sınıfına göre doğru sınıflandırır. |
| 2 | Kimyasal taşımacılığı ve depolamasında kullanılan etiketleri, ADR turuncu ikaz levhalarını, GHS/CLP piktogramlarını, NFPA 704 tehlike elmasını ve Güvenlik Bilgi Formlarını (GBF/SDS) eksiksiz analiz ederek riskleri belirler. |
| 3 | Tehlikeli madde sızıntısı, saçılması, dökülmesi ve yangın senaryolarında rüzgâr, topografya ve kimyasalın yayılım dinamiğini hesaplayarak olay yerinde tehlike zonlarını (sıcak, ılık, soğuk) ve güvenli izolasyon/tahliye mesafelerini belirler. |
| 4 | Tehlikeli madde olaylarında kimyasalın özelliğine uygun söndürme/bastırma ajanlarını (köpük türleri, KKT, inert gazlar vb.), suyla reaksiyon risklerini ve uygun Kimyasal Koruyucu Donanım (Seviye A, B, C, D / Tip 1-6) düzeyini seçer. |
| 5 | BLEVE (Kaynayan Sıvı Genleşen Buhar Patlaması), UVCE (Sınırlanmamış Buhar Bulutu Patlaması), kaynama taşması (boilover) gibi endüstriyel patlama mekanizmalarını açıklar ve sızıntı/yangın durumunda güvenli savunma/geri çekilme protokollerini uygular. |
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Nok
Dersin İçeriği
Tehlikeli kimyasalların fizikokimyasal özellikleri, ADR/UN sınıfları, GHS/NFPA etiketleri ve SDS/ERG analizi; BLEVE ve Boilover gibi endüstriyel patlama mekanizmaları; olay yeri zonlaması, KKD seçimi, taktik müdahale, dekontaminasyon ve KBRN esasları ile vaka analizleri.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Teorik | Uygulama | Laboratuvar |
|---|---|---|---|
| 1 | Tehlikeli Maddeler İçin Temel Kimya İlkeleri, Terminoloji ve Fiziksel-Kimyasal Parametreler | - | - |
| 2 | Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması: ADR/BM (UN) Sistemi, Sınıf 1 ve Sınıf 2 Dinamikleri | - | - |
| 3 | Tehlike Sınıflarının İncelenmesi (Sınıf 3, 4 ve 5) | - | - |
| 4 | Tehlike Sınıflarının İncelenmesi (Sınıf 6, 7, 8 ve 9) | - | - |
| 5 | Tanıma, Teşhis ve İkaz Sistemleri | - | - |
| 6 | Güvenlik Bilgi Formları (GBF / SDS) ve Acil Müdahale Rehberleri (ERG) | - | - |
| 7 | Tehlikeli Maddelerin Depolanması ve Tesis Güvenliği | - | - |
| 8 | ARA SINAV (VİZE) | - | - |
| 9 | Büyük Endüstriyel Kazalar ve Patlama | - | - |
| 10 | Olay Yeri Yönetimi, Alan Hâkimiyeti ve Zonlama | - | - |
| 11 | Kimyasal Koruyucu Donanımlar (KKD ) | - | - |
| 12 | Sızıntı, Döküntü ve Yangınlarda Taktik Müdahale Yöntemleri | - | - |
| 13 | Dekontaminasyon (Arındırma) İlkeleri ve KBRN Temelleri | - | - |
| 14 | Vaka Analizleri, Uluslararası Örnek Olaylar ve Tatbikat Senaryosu | - | - |
| 15 | FİNAL SINAVI | - | - |
Ders Kitabı Malzemesi Önerilen Kaynaklar
Tehlikeli Maddeler ve Yangın Güvenliği – Prof. Dr. Abdurrahman Kılıç (İtfaiyecilik programlarında referans kabul edilen, kimyasal yangınlar, söndürme ajanları ve depolama güvenliğini anlatan temel eser). Tehlikeli Madde Yönetimi ve Olay Yeri Müdahale Esasları – Üniversite ve İtfaiye Akademisi Yayınları / İBB İtfaiyesi Eğitim Yayınları (Özellikle ADR, Kemler kodları, KKD seviyeleri ve dekontaminasyon hatları için doğrudan saha rehberi niteliğindedir).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
• Yüz Yüze Anlatım ve İnteraktif Tartışma • Problem Dayalı Öğrenme ve Vaka Analizi • Grup Çalışması ve Raporlama (SDS/ERG İnceleme Atölyesi)
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 80 |
| Quiz | 1 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 80 |
| Quiz | 1 | 20 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Quiz | 2 | 1 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Bireysel Çalışma | 10 | 1 | 10 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 10 | 1 | 10 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 10 | 1 | 10 |
| Ev Ödevi | 1 | 2 | 2 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 79 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 1 | 4 | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 1 | 3 |
| ÖÇ 2 | 3 | 5 | 2 | 5 | 3 | 2 | 4 | 2 | 2 | 4 | 2 | 4 |
| ÖÇ 3 | 4 | 5 | 3 | 4 | 4 | 3 | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 4 |
| ÖÇ 4 | 4 | 5 | 3 | 4 | 5 | 2 | 4 | 3 | 3 | 2 | 3 | 4 |
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 2 | 4 | 4 | 3 | 5 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek